Naakt of bloot?

Naakt of bloot? Deze vraag vormt de rode draad van de exposities Naakt of bloot? Het vrouwelijk naakt in de Nederlandse schilderkunst 1875-1925 en Het vrouwelijk naakt in de hedendaagse kunst in Museum Jan Cunen van 3 februari tot en met 19 mei 2019. Deneuve verzorgt de PR.

Het museum voelt de noodzaak om het dualisme dat in de huidige samenleving ten aanzien van naakt en bloot is ontstaan, zichtbaar en bespreekbaar te maken. Waar enerzijds krampachtig en preuts wordt omgegaan met bloot, worden we er anderzijds mee overladen. Naakten van onder anderen Isaac Israels, George Hendrik Breitner en Jan Sluijters worden getoond in combinatie met werk van Viviane Sassen, Carla van de Puttelaar en Bart Hess. Ook wordt werk getoond van drie net afgestudeerde kunstenaars Charissa van Dijk (HKU 2018), Mariëlle Veldhuis (HKU 2018) en Margherita Soldati (Rietveld 2018). Zo koppelt het museum de actuele discussie over het naakt in de beeldende kunst en de maatschappelijke positie van het naakt aan de visie van ruim een eeuw geleden.

Naakt of bloot, wat is eigenlijk het verschil? De term bloot betekent ‘zonder kleren zijn’, een toestand die over het algemeen gepaard gaat met een gevoel van schaamte, zowel voor degene die bloot is als voor de toeschouwer die ermee wordt geconfronteerd. Naakt daarentegen duidt op een natuurlijke vorm van naaktheid die de mens niet in verlegenheid brengt. Bij het kijken naar kunst blijkt er een fine line te zijn tussen deze twee begrippen.

Foto: Margherita Soldati. The Skin is an Extension of the Brain, 2018

Naakt, bloot, zonder kleren

Soms bekruipt me het gevoel dat we in een wereld leven waarin preutsheid weer leidend is en mensen opnieuw bang lijken te zijn voor bloot en naakt en de representatie daarvan. Velen zijn opgevoed met schaamte voor bloot, maar die schaamte hadden we behoorlijk goed overwonnen in de jaren zestig. Althans een deel van ons. Ikzelf ben nooit preuts geweest en snapte op school al niet waarom ik in de kleedkamer een handdoek om moest slaan om op onhandige manier mijn onderbroek uit te doen. Douchen met onderbroek aan was ook al zoiets vreemds voor me. Waarom doen we zo moeilijk, dacht ik toen al. Ook op strand was dat gedoe met die handdoek heel irritant. Dan ook nog met zand erbij, bah. Tijdens de voorbereidingen voor de tentoonstelling Alles behalve klerenin Museum Arnhem, waar ik vier jaar geleden de communicatie voor deed, merkte ik al ongemak bij mensen. Waarom is het zo moeilijk om te genieten van bloot?

Museum Kranenburgh in Bergen had onlangs de tentoonstelling BLOOT!, samengesteld door Thomas Widdershoven. Momenteel is in Museum Jan Cunen in Oss de tentoonstellingNaakt of bloot? te zien en tegelijkertijd in Rijksmuseum Twenthe de tentoonstelling met de titel De Naakte Waarheid. Is er dan sprake van een herwaardering van bloot of wordt het als freak show gepresenteerd? Gelukkig is het het eerste hoewel er ook bezoekers zullen zijn die met de verwachting van het laatste naar deze musea zullen komen. Bloot wordt nu weer gepresenteerd als iets bijzonders en tegelijkertijd als heel normaal in tijden waarin de fatsoensrakkers weer moeilijk doen in kleedruimtes en zich opwinden over naakte kinderen op het strand. Ouders durven hun eigen jonge kinderen niet eens meer te fotograferen. Hoe mooi zijn de foto’s van vroeger waar kinderen op totaal bevrijdende en vanzelfsprekende manier naakt over het strand rennen.

De bevrijding van onze vakanties op Ile du Levant waar naaktheid wordt gevierd is voor sommige vrienden een bron van spot en ongemak. Zelfs zij die prat gaan op hun vooruitstrevende gedrag en politieke voorkeur maken het belachelijk. Schud die kleren toch van je af. Weg met die zwaarte van ouders die op basis van wat dan ook moeilijk deden over het meest menselijke wat wij bezitten, ons naakte lichaam. Laat de kunst ons confronteren met wat mensen mensen maakt en ons op vele manieren bewegen, beroeren, laten lachen, huilen of stil zijn van bewondering. Naakt, bloot, mensen zonder kleren!